Kanada göçmenlik başvurularında yapay zekâ kullanımı tartışma yarattı

Kanada’da Göçmenlik, Mülteciler ve Vatandaşlık Bakanlığı (IRCC), başvuruların daha hızlı sonuçlanması için yapay zekâ ve otomasyon araçlarını kullanmaya başladı. Ancak uzmanlar, bu uygulamanın hız kazandırsa da adalet, tarafsızlık ve şeffaflık açısından riskler taşıdığını belirtiyor.

Göçmenlik avukatı Mario Bellissimo, teknolojinin kullanılmasını kaçınılmaz ve olumlu bir gelişme olarak tanımlıyor. Ona göre yapay zekâ sayesinde işlem süreleri kısaldı ve memurlar rutin dosyalar yerine daha karmaşık davalara odaklanabiliyor. Özellikle eş sponsorluğu ve geçici oturum vizelerinde bu sürecin önemli kolaylık sağladığı ifade ediliyor.

Buna karşın, yapay zekâya aşırı bağımlılığın sorun yarattığı örnekler de bulunuyor. Bazı ret gerekçelerinin başvuruyla aynı anda üretildiği tespit edildi. Bu durum, dosyaların gerçekten insan denetiminden geçip geçmediği konusunda soru işaretleri doğurdu.

IRCC, hiçbir başvurunun tamamen yapay zekâ ile reddedilmediğini ve sistemin yalnızca sınıflandırma yaptığını savunuyor. Ancak York Üniversitesi’nden Petra Molnar, bu yöntemlerin geçmiş kararları tekrar ederek önyargı ve ayrımcılığı kalıcı hale getirebileceğini söylüyor.

Molnar, teknolojinin tarafsız olmadığını ve hassas göçmenlik dosyalarının insan incelemesi olmadan değerlendirilmesinin ciddi riskler doğurduğunu vurguluyor. Ona göre, özellikle mülteci ve sığınmacı başvurularında bu yaklaşım yapısal ayrımcılığı güçlendirebilir.

IRCC, algoritmaların sürekli incelendiğini ve insan gözetiminde çalıştığını açıklasa da uzmanlar bu sürecin yeterince şeffaf olmadığını düşünüyor. Bellissimo, daha önce parlamentoya sunduğu raporda, yapay zekâ kullanımının yasal çerçeveye alınması, personelin özel eğitim alması ve bağımsız denetim mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini vurgulamıştı.

Molnar ise Kanada’nın özel şirketlerle yaptığı gizli anlaşmalar nedeniyle süreçlerin daha da belirsiz hale geldiğini, bu nedenle başvuru sahiplerinin karar süreçlerini öğrenmesinin neredeyse imkânsız olduğunu ifade ediyor.

Uzmanlara göre Kanada, hak temelli teknoloji kullanımı konusunda dünyaya örnek olabilir. Ancak mevcut durumda göçmenlik başvurularında yapay zekâ uygulamaları, adil bir reformdan çok savunmasız insanlar üzerinde yapılan bir deney gibi görünüyor.