UBC'den Devrim Niteliğinde Tuvalet: Mantar Destekli Sistemle Atıktan Gübreye

British Columbia Üniversitesi (UBC), su kullanmayan ve kötü kokuyu önleyen mantar destekli tuvalet prototipini 2025 Eylül ayında hayata geçirdi. “MycoToilet” olarak adlandırılan bu yenilikçi sistem, Vancouver’daki UBC Botanik Bahçesi’nde altı haftalık test sürecine başladı.

Yeni sistemde, insan atıkları sıvı ve katı olarak ayrılıyor; katı atıklar, mantarların kök ağı olan mikoryal (mycelium) astar ile kaplı özel bir bölmede çözülmeye bırakılıyor. Laboratuvar analizleri, mikoryal yapının kokuya neden olan bileşiklerin yüzde 90’ını emdiğini ortaya koydu. Proje lideri Joseph Dahmen, mimarlık fakültesinde doçent olarak görev yapıyor ve tasarımı yalnızca sürdürülebilir değil, aynı zamanda kullanıcılar için konforlu hale getirmeyi amaçladıklarını belirtiyor. Bazı kullanıcılar deneyimi bir İskandinav saunasına benzetiyor.

Tuvaletin yapısında prefabrik ahşap paneller kullanılırken, iç mekânda düşük enerjili bir fan hava sirkülasyonunu sağlıyor ve çatıdaki yeşil alan yerel bitkileri destekliyor. Engelli erişimine uygun olarak tasarlanan yapı, yılda yalnızca dört bakım ziyareti gerektiriyor. Sistem, yılda yaklaşık 600 litre toprak ve 2.000 litre sıvı gübre üretme potansiyeline sahip. Araştırmacılar, bu süreci izlemek için analitik ve DNA barkodlama tekniklerinden faydalanarak mantar türlerinin performanslarını analiz ediyor.

Steven Hallam, projenin bilimsel tarafını yürüten mikrobiyoloji profesörü olarak, bu çalışmanın doğaya saygılı, döngüsel bir atık modeline katkı sağladığını vurguluyor. Sistemin amacı, atığı bir sorun değil, ekosisteme katkı sağlayan bir kaynak olarak yeniden tanımlamak.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2025 yazında yayımladığı rapora göre, hâlâ 3,4 milyar insan güvenli sanitasyon hizmetlerine erişemiyor. Dahmen, bu tür düşük maliyetli ve etkili tuvaletlerin özellikle düşük gelirli ülkelerde ciddi fark yaratabileceğini ifade ediyor.